Wśród ostrołęczan, których losy splotły się z historią Powstania Warszawskiego, znajduje się dr Genowefa Rytel z domu Spiechowska - lekarka dentystka, uczestniczka powstania i matka poległego w walkach żołnierza Armii Krajowej. Jej życiorys to historia poświęcenia, straty i cierpienia, jakie stały się udziałem wielu warszawiaków w 1944 roku.
Genowefa Rytel urodziła się 3 stycznia 1896 roku w Ostrołęce. Ukończyła studia na Akademii Stomatologicznej w Warszawie, zdobywając zawód lekarza dentysty. Przez wiele lat pracowała jako asystentka Akademii Stomatologicznej, a także jako długoletnia lekarka dentystka Ubezpieczalni Społecznej.
Genowefa Rytel była uczestniczką Powstania Warszawskiego. To właśnie w trakcie tych dramatycznych wydarzeń dosięgła ją osobista tragedia - jej syn, Wiesław Rytel, walczący pod pseudonimem "Żbik" (w niektórych źródłach wymieniany też jako "Żuk"), żołnierz 6. kompanii "Wawer" batalionu Armii Krajowej "Kiliński", poległ na ulicy Zielnej w Warszawie. Miał zaledwie 18 lat.
Po klęsce powstania Genowefa Rytel podzieliła los tysięcy warszawiaków wziętych do niewoli - trafiła jako jeniec do Stalagu VI C Oberlangen, niemieckiego obozu jenieckiego.
Śmierć po latach cierpień
Genowefa Rytel zmarła 1 grudnia 1948 roku, w wieku 52 lat. Została pochowana na cmentarzu powązkowskim w Warszawie.
Śmierć dr Rytel odnotowano w nekrologu opublikowanym w "Życiu Warszawy". Jak wynika z jego treści, zmarła była wspominana jako była asystentka Akademii Stomatologicznej i długoletnia lekarka dentystka Ubezpieczalni Społecznej, a także więźniarka obozów hitlerowskich, która po długich i ciężkich cierpieniach zmarła 1 grudnia 1948 roku, zaopatrzona świętymi sakramentami.
W nekrologu poinformowano również o przebiegu uroczystości pogrzebowych: nabożeństwo żałobne odbyło się w kościele św. Karola Boromeusza na Powązkach w sobotę, 4 grudnia 1948, o godzinie 11, po czym nastąpiło wyprowadzenie zwłok do grobu rodzinnego na cmentarzu powązkowskim. O żałobnej uroczystości zawiadamiała Okręgowa Izba Lekarsko-Dentystyczna w Warszawie.
Pamięć, która łączy pokolenia
Historia Genowefy Rytel - urodzonej w Ostrołęce lekarki, uczestniczki Powstania i matki poległego żołnierza - to kolejny przykład tego, jak wojenne losy osób pochodzących z regionu ostrołęckiego splatały się z najważniejszymi, a zarazem najtragiczniejszymi wydarzeniami polskiej historii XX wieku. Warto przypominać takie postacie, by ich pamięć nie zginęła wraz z upływem kolejnych dekad.
1
7