Ratowali nasze zdrowie i życie. Lekarze, którzy zapisali się w historii

Każdy z nas ma w pamięci lekarza, który był przy nim w ważnej chwili. Pediatrę, który uspokajał w nocy przestraszonych rodziców, chirurga, który operował bliskich, ginekologa, który przyjmował na świat nasze dzieci. Ich nazwiska powtarzane są w ostrołęckich domach latami, ale z czasem pamięć o nich się zaciera. We Wszystkich Świętych warto wiedzieć, przy których grobach zatrzymać się na chwilę. Pomaga w tym książka dr Marii Kapuśniak „Ocalić od zapomnienia”, a zaczynamy od dwojga lekarzy, których region pożegnał w tym roku.

Dwa pożegnania, które poruszyły region

W 2026 r. ostrołęckie środowisko medyczne straciło dwoje lekarzy, którzy towarzyszyli rodzinom w najważniejszych chwilach: przy narodzinach dzieci i w ich pierwszych dniach życia. Wiadomość o ich śmierci wywołała falę wpisów od pacjentek, rodziców i współpracowników.

Śp. Jolanta Samsel była ostrołęckim lekarzem pediatrą i neonatologiem. Przez wiele lat leczyła najmłodszych mieszkańców miasta i regionu, a jako neonatolog była przy pierwszych dniach życia wielu ostrołęczan.

Szpital w Ostrowi Mazowieckiej, żegnając ją, przypomniał, że przez wiele lat kierowała oddziałem neonatologicznym i z wielką pasją opiekowała się noworodkami. Współpracownicy wspominali ją jako fachowca z ogromnym doświadczeniem. Kondolencje rodzinie złożył także zespół neonatologii z Otwocka.

Jolanta Samsel zmarła 17 marca 2026 r. w wieku 62 lat. Ostatnie pożegnanie odbyło się 21 marca.

Śp. Paweł Wekwejt był cenionym ginekologiem-położnikiem. Studia ukończył w Akademii Medycznej w Gdańsku w 2003 r., staż podyplomowy odbył w Nowym Targu. W latach 2005–2019 pracował w ostrołęckim szpitalu i w poradni ginekologiczno-położniczej, później w Centrum Medycznym w Ostrołęce i w szpitalu w Ostrowi Mazowieckiej. Wielokrotnie był wyróżniany w plebiscycie Orły Medycyny.

Koledzy podkreślali, że na trudnych dyżurach zachowywał spokój i ogromną wiedzę. Był przy narodzinach wielu mieszkańców regionu, a liczne pacjentki wybierały go na lekarza prowadzącego ciążę. Szpital w Ostrowi Mazowieckiej pożegnał go jako wybitnego człowieka i wspaniałego lekarza, a kondolencje złożyły także władze Ostrołęki.

Zmarł nagle, podczas pracy, 9 czerwca 2026 r. Miał 47 lat. 12 czerwca tłumy pacjentek, przyjaciół i lekarzy pożegnały go w kościele Zbawiciela Świata, a potem na cmentarzu parafialnym w Ostrołęce.

"Ocalić od zapomnienia"

Dr Jolanta Samsel i lek. Paweł Wekwejt dołączyli do długiej listy lekarzy, których pamięć stara się zachować dr Maria Kapuśniak. Jest pediatrą i specjalistką chorób zakaźnych, od 1986 r. pracuje w ostrołęckim szpitalu i przewodniczy Oddziałowi Regionalnemu Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Ostrołęce.

Jej książka „Ocalić od zapomnienia” ukazała się w 2025 r. nakładem Towarzystwa Przyjaciół Ostrołęki. Autorka zebrała w niej sylwetki 88 zmarłych lekarzy: pracujących w Ostrołęce przed wojną, pochowanych na cmentarzu parafialnym i komunalnym oraz tych, którzy spoczęli w innych częściach kraju. Jak pisze, „naszym obowiązkiem jest ocalić od zapomnienia ich nazwiska, sylwetki, dokonania”.

Książka wyrosła z pięknej tradycji. Od 1996 r. członkowie ostrołęckiego oddziału PTL odwiedzają przed Wszystkimi Świętymi groby zmarłych kolegów. Inicjatorką tego zwyczaju jest dr Agnieszka Tańska.

Doktor Psarski, od którego wszystko się zaczyna

Sylwetkę doktora Józefa Psarskiego autorka stawia na początku, i trudno się dziwić. Był internistą, pediatrą i ginekologiem-położnikiem, pracował najpierw w Myszyńcu, potem w Ostrołęce. Leczył wszystkich, bez względu na narodowość, wyznanie czy majątek, uczył Kurpiów zasad higieny, wspierał szkoły i kursy zawodowe, był harcmistrzem. W czasie okupacji pełnił funkcję szefa sanitarnego AK.

Zmarł w 1953 r. w wieku 85 lat i spoczął na cmentarzu parafialnym. Zgodnie z jego wolą grób zwrócony jest w stronę Narwi. Jego imię nosi dziś szpital, ulica, skwer i szkoła, bez wątpienia nazwać go można Ostrołęczaninem XX wieku.

Tablica w hołdzie doktorowi Józefowi Psarskiemu uroczyście odsłonięta [WIDEO, ZDJĘCIA]

W Ostrołęce przy ulicy Starosty Kosa odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej doktora Józefa Psarskiego - jednej z najwybitniejszych postaci w historii Ostrołęki.…

Ci, którzy podnieśli szpital po wojnie

Zygmunt Lipiński, żołnierz AK i więzień obozu Gusen, w 1944 r. dostał od Niemców polecenie spakowania całego sprzętu operacyjnego szpitala do wywiezienia. Z pomocą polskich pracowników załadował do skrzyń kamienie, a cenne narzędzia zakonserwowano i zakopano. Po wojnie współtworzył ostrołęcką służbę zdrowia, kierował oddziałem położniczo-ginekologicznym, a od 1956 r. przez około 10 lat był dyrektorem szpitala. Spoczywa na cmentarzu parafialnym.

Kazimierz Maniszewski przyjechał do Ostrołęki w 1937 r., przeszedł przez obozy Soldau, Dachau i Mauthausen-Gusen, a po wojnie został lekarzem powiatowym. W swoim mieszkaniu urządził ambulatorium, tworzył ośrodki zdrowia, a w 1951 r. uruchomił w Ostrołęce pogotowie ratunkowe i został jego pierwszym kierownikiem. Także on spoczął na cmentarzu parafialnym.

Twórcy oddziałów, z których korzystamy do dziś

Wiele oddziałów ostrołęckiego szpitala powstało dzięki uporowi konkretnych ludzi. Wawrzyniec Jeruzalski, urodzony w Ostrołęce, jako licealista trafił do więzienia za udział w tajnej organizacji antykomunistycznej. Po latach wrócił do rodzinnego miasta jako lekarz, w 1970 r. został pierwszym w Ostrołęce kierownikiem oddziału anestezjologii, a potem stworzył Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii. Zmarł w 2018 r.

Zygmunt Moczydłowski od podstaw utworzył Oddział Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, który dziś nosi jego imię. Jerzy Olszewski, wieloletni ordynator chirurgii i radny miasta, zginął w wypadku w 1999 r., a w jego pogrzebie wzięło udział około 2000 osób. Jego imię nosi Oddział Chirurgii.

Jan Gadzała organizował w Ostrołęce opiekę psychiatryczną i był pierwszym ordynatorem oddziału psychosomatycznego. Witold Bruździak doprowadził do powstania pracowni EKG oraz oddziałów laryngologii i neurologii. Włodzimierz Zawadzki przez lata kierował OIOM-em, a Wiktor Stański, żołnierz AK ps. „Iskra”, walczył z gruźlicą we współpracy z WHO i UNICEF. Jego imię nosi jedna z ulic i park miejski. Wszyscy oni spoczywają na cmentarzu parafialnym.

Leczyli najmłodszych

Historia dr Jolanty Samsel wpisuje się w długą ostrołęcką tradycję opieki nad noworodkami i dziećmi. Helena Sierzputowska, pediatra i neonatolog, od podstaw stworzyła oddział noworodkowy w ostrołęckim szpitalu i była jego wieloletnim ordynatorem. Wykształciła grono lekarzy i pielęgniarek, a dyżury pełniła do końca życia. Zmarła w 2015 r.

Kazimierz Cybulski przez 25 lat pracował na oddziale dziecięcym. Był świetnym diagnostą, a mimo własnej ciężkiej choroby zachował poczucie humoru. Zmarł w 2020 r. Czesław Sikora, pediatra i kardiolog dziecięcy, przez 39 lat leczył dzieci w poradni dziecięcej. Obaj spoczywają na cmentarzu parafialnym.

5 przedwojennych postaci ostrołęckiej medycyny, o których warto pamiętać

To oni odpowiadali za leczenie ostrołęczan w pierwszej połowie XX wieku. Lekarze, którzy zapisali się w historii Ostrołęki na zawsze: niekiedy ich losy potoczyły się tragicznie, ale łączyło ich jedno…

Odeszli za wcześnie

Śmierć Pawła Wekwejta przypomina, że lekarze często odchodzą młodo. Tadeusz Mierzejewski, nazywany ostrołęckim Judymem, jeździł do chorych w najdalsze wsie, często za darmo, i pracował w gabinecie RTG bez fartuchów ochronnych. Zmarł na białaczkę w 1969 r., mając 29 lat.

Adam Paweł Zięba, ordynator oddziału chorób płuc, zmarł nagle w 2016 r. na stanowisku pracy, po zakończeniu dyżuru. Miał 53 lata. W tym samym roku w wypadku samochodowym zginął chirurg onkolog Krzysztof Sosiński, który w poradni przyjmował wszystkich pacjentów, nawet po godzinach. Zbigniew Stański, ginekolog i syn doktora Wiktora Stańskiego, zmarł nagle w 2001 r. w wieku 41 lat i spoczął u boku ojca.

Społecznicy z powołania

Wielu ostrołęckich lekarzy działało nie tylko w gabinetach. Włodzimierz Lewandowski, przez lata kierownik ośrodka zdrowia w Olszewie-Borkach, przez trzy kadencje był radnym powiatu i inicjował akcje charytatywne. Zmarł w 2024 r. w wieku 88 lat.

Alina Ostaszewska-Skupińska kierowała działem medycyny szkolnej i szczególną troską otaczała dzieci z niepełnosprawnościami. Zmarła w 2023 r., mając 98 lat. Cezary Moniński, ginekolog i jeden z pierwszych lekarzy wykonujących w Ostrołęce badania USG, był też sędzią strzelectwa sportowego. Zmarł w 2023 r. Wszyscy troje spoczywają na cmentarzu parafialnym.

Są daleko od Ostrołęki, ale wciąż są nasi

Nie wszyscy lekarze, którzy leczyli ostrołęczan, spoczęli na miejscowych cmentarzach. Osobny rozdział książki dr Kapuśniak poświęcony jest tym, którzy pracowali w Ostrołęce i okolicy, ale zostali pochowani w innych miejscach Polski, a nawet za granicą. Ich grobów nie odwiedzimy 1 listopada, ale warto o nich pamiętać tak samo.

Szczególnie ciepło wielu ostrołęczan wspomina Alicję Gronowską. Ukończyła Akademię Medyczną w Białymstoku w 1978 r., była pediatrą, a w 1997 r. została także specjalistą chorób płuc. Przez wiele lat kierowała Zespołem Poradni Dziecięcych w Ostrołęce, a później przyjmowała małych pacjentów w Przychodni „Rodzina”.

Dla wielu rodzin była pierwszym lekarzem ich dzieci. Miała doskonały kontakt z dziećmi i ich rodzicami, a autorka książki opisuje ją jako ciepłą, bardzo życzliwą osobę, znaną z profesjonalizmu, doskonałą diagnostkę i terapeutkę. Zmarła w 2021 r. po ciężkiej chorobie, w wieku 69 lat. Spoczywa na Cmentarzu Miejskim w Białymstoku.

Obok niej książka przypomina innych lekarzy, którzy spoczęli z dala od miasta. Hanna Jędruszak była pierwszym ordynatorem oddziału dziecięcego w Ostrołęce, od 1955 r., a w 1975 r. stworzyła Przychodnię Matki i Dziecka. Walczyła z niedoborem sprzętu i leków, ale też z kołtunem i zabobonami. Spoczywa na cmentarzu parafialnym w Otwocku. Elżbieta Kacprzycka w latach 1976–1978 kierowała szpitalem wojewódzkim, a jej staraniom książka przypisuje decyzję o budowie nowego szpitala w Ostrołęce. Spoczęła w rodzinnym Nasielsku. Edward Pogodski współorganizował oddział urologii i był jego ordynatorem. Dziś oddział nosi jego imię, a lekarz spoczywa w Krzynowłodze Małej.

Władysław Prejzendanc, ceniony lekarz rodzinny z Rzekunia i ostrołęckich przychodni, zmarł w 2020 r. z powodu zakażenia COVID-19 i tak jak dr Gronowska spoczywa w Białymstoku. Czesław Zera, lekarz z Kadzidła, pełnił dyżury w pogotowiu w Ostrołęce i Myszyńcu, był też poetą i społecznikiem. Spoczął w rodzinnym Kadzidle.

Najdawniejszą z tych historii jest los Stanisława Nossarzewskiego. W latach 1901–1940 pracował w Myszyńcu, przez długie lata jako jedyny lekarz w okolicy. Zmarł w 1945 r. w Łodzi, a jego grób się nie zachował. Tym bardziej warto pamiętać jego nazwisko.

Jak uczcić ich pamięć

Lekarze opisani w książce spoczywają na obu ostrołęckich nekropoliach: cmentarzu parafialnym i cmentarzu komunalnym. Jeśli w tym roku idziesz na cmentarz, zapal znicz także przy grobie lekarza, który leczył ciebie albo twoich bliskich. To prosty gest, który dla rodzin wiele znaczy.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po książkę „Ocalić od zapomnienia”. Na końcu znajdziesz alfabetyczne zestawienie lekarzy z miejscem ich pochówku, które ułatwia odnalezienie grobów.